Co to jest hemianopsja?

Hemianopsja lub hemianopia to zaburzenie widzenia, które może wystąpić np. po udarze mózgu, krwotoku mózgowym, operacji mózgu lub chorobie nowotworowej. Jest ona spowodowana uszkodzeniem w przebiegu drogi wzrokowej i skutkuje jednostronnym lub obustronnym ograniczeniem lub utratą pola widzenia. Pole widzenia to obszar, który można zobaczyć patrząc obojgiem oczu na wprost i obejmuje zarówno centralne, jak i obwodowe pole widzenia. Często hemianopia jest ograniczona pionową linią środkową oka i zwykle występuje po obu stronach oka; w rzadkich przypadkach dotknięte jest tylko jedno oko. Ogólnie wyróżnia się dwie formy hemianopsji: hemianopsję homonimiczną i heteronimiczną.

Mówimy o prawej lub lewej Homianopsji homonimicznej, gdy oba oczy po tej samej stronie są dotknięte. Dzieje się tak, gdy dochodzi do uszkodzenia drogi wzrokowej lub ośrodka wzrokowego tylko w jednej połowie mózgu. W takim przypadku osoba widzi tylko jedną stronę normalnego pola widzenia, lewą lub prawą. Jest to zauważalne w życiu codziennym, na przykład, gdy pacjent zjada tylko jedną połowę swojego talerza, a drugą pozostawia pustą. W heteronimicznej hemianopsji dotknięte są oba oczy. Defekt dotyczy zewnętrznych stron pola widzenia, dlatego nazywany jest widzeniem przymrużonym.

➤ Cierpienie spowodowane ślepotą połowiczą jest często duże, ponieważ osoby nią dotknięte nie mogą już dobrze widzieć ludzi i przedmiotów w uszkodzonym obszarze pola widzenia.

Nieznane ograniczenie pola widzenia może być mylące, pacjenci mają trudności z samodzielnym poruszaniem się i często czują się niepewnie w ogóle. Tak poważne, jak ograniczenia związane z hemianopsją, leczenie utraty wzroku może być obiecujące.

Terapia hemianopsji

W przypadku hemianopsji istnieją różne podejścia terapeutyczne, które mają na celu albo częściowe przywrócenie funkcji wzrokowych (trening restytucyjny),albo przynajmniej poprawę ruchów poszukiwawczych w dotkniętym polu widzenia, a tym samym jak najlepsze radzenie sobie z istniejącymi zaburzeniami (trening kompensacyjny). W celu przynajmniej częściowego przywrócenia wzroku trening restytucyjny wykorzystuje bodźce wzrokowe w postaci światła, koloru i kształtu. Ta metoda terapii ma jednak tę wadę, że nie ma wystarczających lub słabych dowodów naukowych potwierdzających jej działanie. Ponadto, trening restytucyjny jest bardzo drogi.

Trening kompensacyjny, z drugiej strony, przyjmuje zupełnie inne podejście poprzez specyficzny trening mięśni oczu. W samodzielnych ćwiczeniach lub wspólnie z przeszkolonymi terapeutami, takimi jak neuropsychologowie lub terapeuci zajęciowi, wykorzystuje się programy wspomagane komputerowo, aby skupić się na konkretnych punktach, jak również na ukierunkowanych ruchach oczu i strategiach wyszukiwania. Celem treningu sakkad jest poprawa poczucia orientacji u osób dotkniętych hemianopsją i zapewnienie im większego bezpieczeństwa w życiu codziennym.

Trening oczu odbywa się pod kierunkiem terapeuty lub w ramach samodzielnych ćwiczeń w domu. Z terapeutą może obejmować takie strategie, jak praca z papierem i ołówkiem, skreślanie słów lub liczb, spacery, podczas których dana osoba jest proszona o szukanie określonych obiektów w obszarze zaburzonego widzenia. Ponadto istnieją programy komputerowe, takie jak trening akadyczny, które trenują mięśnie oczu za pomocą ćwiczeń wyświetlanych na ekranie. Chodzi tu np. o liczby jedno- i wielocyfrowe oraz litery, które pojawiają się na ekranie. Pacjent ma za zadanie dotknąć je myszką i jest nagradzany słuchowo i wzrokowo za każdym razem, gdy znajdzie liczbę lub literę. Na końcu zadania, gdy wszystkie liczby lub litery zostaną dotknięte, oceniana jest szybkość rozwiązania zadania przez pacjenta.

 

Jakie są korzyści z terapii?

Powodzenie treningu sakkad zależy w dużym stopniu od indywidualnego przebiegu choroby, rozległości i postaci hemianopsji. Ogólnie rzecz biorąc, im wcześniej rozpocznie się terapię po wystąpieniu hemianopsji, tym większe są szanse na znaczącą i trwałą poprawę.

➤ Trening sakkadowy, będący w zasadzie treningiem mięśni oka, można rozpocząć w dowolnym momencie i nadal odnosi on sukcesy nawet u osób, które cierpią na hemianopsję od 10 lat.

Aby naukowo udowodnić sukces terapii sakkadowej i uczynić ją bardziej wymierną, naukowcy apelują o więcej badań Chociaż ta forma terapii już wykazała sukces w praktyce i naukowcy już stwierdzili pozytywne zmiany, potrzebne są dalsze wysokiej jakości randomizowane badania kontrolowane, aby potwierdzić dotychczasowe wyniki